ประวัติความเป็นมาของเทศบาล

 เทศบาลตำบลต้นตาล – พระยาทด  ได้รับการยกฐานะจากองค์การบริหารส่วนตำบลต้นตาล และองค์การบริหารส่วนตำบลพระยาทด เมื่อวันที่  5  กันยายน  2551  มีพื้นที่ทั้งหมด 21.5 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 13,413 ไร่ ประกอบด้วย  2  ตำบล   คือตำบลต้นตาลและตำบลพระยาทด  เป็นตำบลใน 12 ตำบล  ของอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี  มีทั้งสิ้น 15 หมู่บ้าน ประชาชนที่อาศัยส่วนใหญ่เป็นชาวไท-ยวน ตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้ประมาณ  5  กิโลเมตร

ซึ่งคำว่า ไท-ยวน นั้นมีที่มาจากชนชาวไทยกลุ่มหนึ่งนำโดยพระเจ้าสิงหนวัติกุมาร อพยพผู้คนมาสร้างเมืองในลุ่มแม่น้ำกก (เชื่อกันกันว่าอยู่บริเวณ อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายในปัจจุบัน) เรียกกันว่า เวียงโยนกนาคพันธุ์ และเรียกชาวเมืองนี้ว่า โยนก แล้วเพี้ยนเป็นชาวโยนหรือไท-ยวนในที่สุด การอพยพโยกย้ายของชาวยวนครั้งใหญ่ เกิดขึ้นสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นในยุค “เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” ในพ.ศ.2347 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โปรดเกล้าให้กรมหลวงเทพหริรักษ์ และพระยายมราชยกทัพไปตีเมืองเชียงแสนแล้วกวาดต้อนผู้คนมาอยู่ที่เชียงใหม่ ลำปาง น่าน เวียงจันทร์ ราชบุรี และสระบุรี ในสมัยนั้น ตัวเมืองสระบุรีตั้งอยู่ที่อำเภอเสาไห้ และชาวยวนเหล่านั้นได้ตั้งถิ่นฐานอยู่ริมแม่น้ำป่าสักขึ้นมาทางตะวันออก และย้ายถิ่นฐานไปทั่วทุกตำบลในอำเภอเสาไห้ แม้กาลเวลาที่ล่วงเลยกว่า 200 ปี จะส่งผลให้ชาวไท-ยวนสระบุรี มีวิถีชีวิตกลมกลืนไปกับชาวไทยภาคกลางทั่วไป แต่ขณะเดียวกันพวกเขาก็ยังคงสืบสานประเพณีวัฒนธรรมอีกหลายอย่างจวบจนปัจจุบัน
ในระยะที่ผ่านมาประมาณ 50-60 ปี ชาวไท-ยวนได้มีความตื่นตัวทางด้านชาติพันธุ์ใหม่ในหมู่บ้านไท-ยวน มากขึ้น ดังมีการจัดตั้ง ชมรมไท-ยวนสระบุรี เพื่อสร้างความสมัครสมานสามัคคีในหมู่ชาวไท-ยวน มีการอนุรักษ์และฟื้นฟูขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นที่สูญหายไปตามกาลเวลา เช่น การทอผ้าพื้นเมือง ได้มีการจัดตั้งศูนย์ทอผ้า ซึ่งมีศึกษาและเรียนรู้การทอผ้าลวดลายอันเป็นเอกลักษณ์ของชาวไท-ยวน และคิดค้นลวดลายใหม่ ๆ แต่ยังคงเอกลักษณ์เดิมอยู่ เพื่อเป็นการพัฒนาองค์ความรู้ และการพัฒนาสินค้า รวมทั้งฟื้นฟูประเพณีทำบุญสลากภัต การรำโทน เป็นต้น ซึ่งถือเป็นการรวบรวมขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมพื้นบ้านของชาวไท-ยวนอย่างมีคุณค่า แม้ว่ากาลเวลาผ่านเลยมากกว่าสองร้อยปี แต่ไม่อาจลบเลือนร่องรอยความงดงามแห่งวิถีชีวิตของคนถิ่นนี้ที่ยึดปฏิบัติกันมาอย่างเหนียวแน่นของคนต้นตาล อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี ขุมทรัพย์แห่งลุ่มน้ำป่าสักที่พร้อมจะมอบไมตรีจิตแก่ผู้มาเยือนด้วยรากฐานศิลปวัฒนธรรมถิ่นเดิมแบบไทยโยนกหรือไท-ยวน ที่พักแบบ Home stay รับประทานอาหารท้องถิ่น “กิ๋นข้าวแลงขันโตก” ชมการแสดงศิลปวัฒนธรรมจากกลุ่มเยาวชน ผู้สืบทอดความเป็นวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำป่าสักที่มีชื่อเสียงและเลือกชมสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น

ลักษณะที่ตั้งและอาณาเขต
ทิศเหนือ   ติดกับ   ต.ห้วยบง อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.สระบุรีฅ
ทิศใต้   ติดกับ   ต.สวนดอกไม้ อ.เสาไห้ จ.สระบุรี / แม่น้ำป่าสัก
ทิศตะวันออก   ติดกับ   ต.ห้วยบง อ.เฉลิมพระเกียรติ / ต.ดาวเรือง อ.เมือง จ.สระบุรี
ทิศตะวันตก   ติดกับ   ต.ท่าช้าง อ.เสาไห้ จ.สระบุรี

ลักษณะทางกายภาพ
ภูมิประเทศในเขตเทศบาลส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม ดินอุ้มน้ำได้ดีเหมาะแก่การทำการเกษตร มีแม่น้ำป่าสักไหลในพื้นที่ และแหล่งน้ำอื่น ๆ เช่น คลองวังงูเห่า คลองห้วยแร่ คลองชลประทาน ในเขตเทศบาลตำบลต้นตาล – พระยาทดเป็นพื้นที่อนุรักษ์วัฒนธรรมไท–ยวน พื้นที่ส่วนในจึงมีจำนวนประชากรหนาแน่น เป็นที่ได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยว

แผนที่แสดงลักษณะทางกายภาพของเทศบาลตำบลต้นตาล-พระยาทด